Çiçek Hastalığı

 Güvercin Çiçek Hastalığı (Pigeon Pox)

TANITIMI,
 
ETKEN, BULAÞMA VE TAÞINMA:
Poxviridae familyasýnda bulunan avipoxvirus genusundaki avianpox
 
virüslerince oluþturulur. (Fowl pox borreliota avium)
Hastalýk etkeni güvercin pox virüsüdür. Kanarya pox virüsleri de
 
güvercinlerde hastalýk oluþturabilir. Dýþ deri üzerindeki tipik yara
 
gibi kabuk kabuk üremelerden dolayý frengi denilir. Halk dilinde
 
çiçek yada frengi olarak bilinir.
Hemen her mevsimde görülebilir. Yaygýn þekilde yaz ve sýcak geçen
 
mevsimlerde daha sýk görülür.
Deride siðil benzeri þiþ nodüller, aðýz boþluðu ve üst solunum yollarýna
 
yayýlan difterik membranlar ile karakterizedir. Güvercinlerde hastalýðýn
 
seyri yaþa, drence ve sekonder hastalýklarýn geliþimine baðlýdýr.
 
Yaþlýlarda ölüm nadirdir. Yavrularda ve baðýþýklýðý tam geliþmemiþ,
 
sekonder hastalýklarla beraber seyreden vakalarda ölüm daha çok görülür.
Atýlma derideki yada mucozalardaki kabuklarla, salya, burun
 
akýntýlarýyla, bulaþýk dýþkýyla, bulaþýk tüylerle ve kanla olur.
Bulaþma tipik kan emici artropotlarla özelikle sivrisinekler
 
aracýlýðýyla olur. Diðer parazitler; bitler, pireler, kenelerde
 
hastalýðý bulaþtýrabilir. Bu artropotlar hastalýklý
 
güvercinden virüsleri alarak diðer saðlam güvercinlere bulaþtýrýr. Bu
 
artroptlara taþýyýcý (portör) denilir.
Güvercinin hastalýklý bölgelerinden direk kontakla veya tozla,
 
damlacýkla, çok ince tüylerle hava yoluyla da bulaþma olur. Bunlara ek
 
olarak; virüslü salya ve burun akýntýsýnýn içme suyuna bulaþmasý
 
yoluyla, virüsle bulaþýk dýþkýyla bulaþma olur. Çiftleþme döneminde
 
eþler birbirlerine bulaþtýrýr. Güvercinlerin yavrularýný beslemesi
 
sýrasýnda yemek borusu, kursak ve yutaklarýndaki çiçek lezyonlarýndaki
 
virüsü yemlerle yavrularýna bulaþtýrabilirler. Güvercin kümeslerine
 
getirilen hastalýklý (gizli, subklinik, kronik, portör vs.) güvercinler
 
tehlikelidir.
Virüs çevresel koþullara, kurumaya ve bazý dezenfektanlara karþý drenç
 
gösterir. Yara kabuklarýnda, tüyler, tozlar üzerinde canlý kalabilirler
 
ve infektivitesini (hastalýk oluþturabilme yeteneði) uzun süre
 
koruyabilirler. Aylarca bazen uygun ortamlarda yýllarca canlý
 
kalabilirler.
Güvercin virüslerinde hemaglutinasyon yeteneði bulunduðu açýklanmýþtýr.
Virüs fenole (%1) ve formaline (%0.1) 9 gün kadar dayanabildiði, 50 C
 
derecede 30 dk 60 C derecede 8 dk da inaktive olduðu bildirilmiþtir.
Yavru döneminde dýþarýdan güvercin alýnmasý çok tehlikelidir.. Muhtemel
 
bulaþýcý hastalýklarý taþýyabileceði düþünülmeli ve alýnmamalýdýr.
 
HASTALIÐIN BELÝRTÝLERÝ
 
VE SEYRÝ:
Atýlan hastalýk etkenleri zeminde toza yapýþýr. Patojeni taþýyan
 
tozun nüfus edebilmesi için güvercinlerde yara olmasý
Virüs vucuda girdikten 7-14 gün kuluçkaya yatar.
guvercin.tv
http://www.guvercin.tv Joomla! ile Güçlendirilmiþtir Oluþturan: 5 August, 2010, 12:57
Kümeste morbidite (yayýlma) yüksek, mortalite (ölüm) ise hayvanlarýn
 
duyarlýlýðýna, baðýþýklýklarýna, ikincil hastalýk etkenlerine ve
 
tedaviye baðlýdýr. 
 
gerekir.
 
Kan emen artrapotlarla bulaþmada kendileri yara açarak bulaþtýrýrlar.
 
Vücuda giriþ yapan
 
virüsler kan dolaþýmýna girebilir. (Viremia) Tekrar kan yolu ile dýþ
 
deri ve mukozaya döner ve yer yer sýnýrlý proliferasyon (üreme) a neden
 
olurlar.
Üremelerin olduðu yerler genellikle tüysüz kýsýmlardýr. Gözçukurlarý,
 
gaga ve ayak bölgelerinde bakteriyel etkenler için uydundur. Ýrin
 
oluþumuna neden olurlar.
Eðer patojenler burun çukuru mukozasýnda, yutakta, soluk borusu ve
 
gýrtlakta yerleþirse; ayrýlmasý zor olan kötü kokulu proliferasyonlarla
 
(doku üremeleri) solunum yolunu týkarlar nefes alamazlar veya
 
beslenemeyerek açlýktan ölür.
 
KLÝNÝK
 
BULGULAR - SEMPTOMLAR:
Ýki form u vardýr.
- Deri formu (kutanöz, çiçek formu, kuru form): Aðýz, göz etrafý, tüysüz
 
deri kýsýmlarýnda küçük lezyonlar ve kabarcýklar þeklinde geliþen çiçek
 
formudur. Bu dejenerasyon geniþleyebilir Kýzarýklýklar giderek geliþir
 
kabarýk ve kabuklu lezyonlar oluþur. (Papul vezikül püstül. Vezüküller
 
zamanla açýlýr virüs saçýlýr, yerlerinde açýlan yaralardan (kontamine)
 
bulaþma olur. Kabuklarda virüs çoktur. Aðýz ve göz kapaklarýnýn
 
açýlmasýna engel olur. Kuþlarýn görme ve beslenmesine engel teþkil eder.
 
Körlüðede neden olabilir. Hayvanlar zayýflar. Hastalýðýn hafif ve baþka
 
enfeksiyon etkenlerile bulaþmamýþsa kolay iyileþir.
- Difterik Form (Islak form): Mukoz mebranlarda görülür. Aðýz, dil,
 
yutak, yemek borusu, larinks, kursak, tracheada sarý nekrotik
 
pseudomembranlar geliþir. Bunlar büyür ve birleþirler. Membranlar pensle
 
tutulup kaldýrýldýðýnda yerlerinde kanayan yüzeyler meydana gelir. Bu
 
lezyonlar soluk almaya ve beslenmeye mani olur. Hayvanlar zayýflar,
 
hýrýltýlý ve zor soluk alýp verir, asfeksi ve ölümlere yol açarlar.
Ayrýca burun ve sinuslerde lezyonlar,yüz ve göz kapaklarýnda þiþmeler ,
 
burun ve gözden akýntýlar gelmesi de gözlenir.
Saðlýksýz kümeslerde , yetersiz bakým ve beslenme þartlarýnda ,
 
her türlü olumsuz þartlarda , bilinçsiz yetiþtiricilerin kümeslerinde
 
%50-60 dolaylarýnda ölüm görülebilir.
 
guvercin.tv
http://www.guvercin.tv Joomla! ile Güçlendirilmiþtir Oluþturan: 5 August, 2010, 12:57
TANI - TEÞHÝS:
Klinik bulgular poxun deri ve mukozal þekilleri kabuk kabuk
 
proliferasyon (frengi) kolaylýkla tanýnýr.
Ancak birçok hastalýkla karýþtýrýlabileceði düþünülmelidir.
 
Karýþtýrýlan
 
Hastalýklar:
Sýklýkla
 
karýþtýrýlabilecek hastalýklar;
- Trichonomiasis (pamukçuk, canker): Aðýz içindeki oluþumlar peynirimsi
 
ve koparýldýðý zaman yerlerinde kanam olmaz. Çiçekte kanama olur.
- Ornithosis-(Clamidea): Göz ve çevresindeki lezyon tek taraftadýr.
 
Çiçekte her iki gözdede görülebilir.
- Ýnfectious Catarrh (Coryza): Burun ve aðýz içinde sarýmsý-kahverengi
 
mucopurulent akýntý olur. Solunum sisteminin auskultasyonunda tipik
 
solunum sesleri, hýrýltýlý solunum duyulur.
Daha az karýþtýrýlabilecek hastalýklar;
Avitaminosis, mantarlar (aspergillosis, candida), viral (herpes virüs)
 
ve mix enfeksiyonlar .. 
 
Nekropsi bulgularý:
Baþ bölgesindeki
 
lezyonlar kolayca görülebilir. Aðýz, yutak dil, farinks, larinks, yemek 
 
borusu, soluk borusu ve bazende akciðerlerde lezyonlara rastlanýr.
Larinks ve trachheadaki oluþumlar (membranlar, mukoid salgý) asfeksi ve
 
ölümlere yol açabilir.
 
Ayýrýcý Taný:
Etkilenen deri
 
bölgelerinden alýnan hücrelerin stoplasmalarýnda inklusiyon
 
cisimcikleri (Bollinger cisimcikleri) ve bunlarýnda içinde
 
bulunan virüs partikülleri (Borrel partikülleri) ýþýk
 
mikroskoplarý ile görülebilir. (1500 x büyütmeli )
 
Laboratuar taný:
Embriyolu tavuk
 
yumurtasýna ekim yapýlýr. Geliþmeler izlenir, özel belirtilere bakýlýr.
a-Virüs izolasyonu
b-Serolojik testler
c-Hayvan deneyleri de yapýlabilir.
 
TEDAVÝ:
guvercin.tv
http://www.guvercin.tv Joomla! ile Güçlendirilmiþtir Oluþturan: 5 August, 2010, 12:57
Direk virüse etkili ilaç
 
yoktur. Güvercin kendi savunma mekanizmasýyla virüse karþý koyacaktýr.
Yapýlan tedavi destekleyici ve sekonder (ikincil, diðer) hastalýk
 
etkenleri karþý yapýlmalýdýr.
Vucudu desteklemek için iyi kaliteli, aðýz, yutak, yemek borusunda
 
hasarý artýrmayacak yemler seçilir. Arpa gibi kýlçýklý tahýllar
 
verilmez. Vitamin, mineral, probiotik verilir. Özelikle A vitamini
 
verilmesi yararlýdýr. Probiyotikler
Kabuklar pensle uygun þekilde kanatmadan yada az hasarla uzaklaþtýrýlýr
 
ve lezyonlu bölgelere veteriner hekimlerin önereceði uygun iyotlu
 
antiseptikler uygulanýr. Bu ilaç virüslerden çok sekonder hastalýk
 
etkenlerine karþý uygulanýr. Antibiyotikli pomat yada solusyonlarda
 
kullanýlabilir.
Seconder enfeksiyona karþý veteriner hekiminizin önereceði kanatlýlara
 
özgü geniþ spekturumlu antibiyotiklerden (?)
 
(Livimun, Bird bene bac, vb.)
 
antibiyotikten 2 gün önce verilmeli, antibiyotik verildiði zamanlarda
 
verilmemeli, antibiyotik tedavisi bittikten sonra tekrar verilmelidir. bir tanesi verilir.
 
KORUYUCU TEDAVÝ - AÞI:
Kümeste virüslere etkili
 
dezenfekte etme iþlemi yapýlmalýdýr.
Bütün aþýlamalarda olduðu gibi hasta, gizli hasta, portör, infekte,
 
parazitli, aþýrý zayýf güvercinler aþýlanmamalýdýr.
Özel olarak güvercin için hazýrlanan aþýlar buttan birkaç tüy
 
kopartýldýktan sonra aþý fýrçasý ile sürülür. Kümesteki bütün kuþlar
 
aþýlanýr.
Kýl keselerinin þiþmesi aþýnýn tuttuðuna ve baðýþýklýðýn geliþtiðine
 
iþarettir. Eðer but derisinde hiçbir reaksiyon oluþmamýþsa aþý
 
tutmamýþtýr. Tekrar aþýlama yapýlmalýdýr. Bazý kuþlar ise baðýþýklýk
 
kazanmýþ olduðu halde reaksiyon vermeyebilir.
Bir kez hastalýðý atlatan kuþlar ömür boyu baðýþýklýk kazanýr.
Hastalýðýn sýk sýk yaþandýðý bölgelerde baharda aþýlama yapýlabilir. 
 
Halk saðlýðý açýsýndan
 
önemi:
Güvercin çiçek hastalýðý
 
direk insanlara bulaþmaz. Ancak güvercinlerde görülebilen diðer hastalýk
 
etkenlerinin vücuda girmesi ve geliþmesine zemin hazýrladýðý akýlda
 
bulundurulmalýdýr. Uygun þekilde en kýsa sürede destekleyici tedavi
 
uygulanmalýdýr. 
 
Yazan: Veteriner Hekim Ercan Çatal
guvercin.tv
http://www.guvercin.tv Joomla! ile Güçlendirilmiþtir Oluþturan: 5 August, 2010, 12:57
guvercin.tv
http://www.guvercin.tv Joomla! ile Güçlendirilmiþtir Oluþturan: 5 August, 2010, 12:57
Tüm Hakları Saklıdır - Bursaoynar.com 2013 - ALCATRAZ WebinTürk